احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

114

اسرار گياهان دارويى ( فارسى )

خواص درمانى : 1 - پانزده تا بيست گرم سرشاخه‌هاى گلدار آن را در يك ليتر آب جوش دم كنيد و آب صاف‌كردهء آن را به مرور در طول روز بنوشيد . مسهل و مدّر است ، در موارد استسقا و روماتيسم و نقرس نتيجهء مفيد دارد ، براى رفع سردرد و سرماخوردگى مفيد است ، قلب را تقويت مىكند . 2 - آن را در آب كم بجوشانيد و روى موضع شكسته بيندازيد مفيد مىباشد . ريشهء اريسا نام‌هاى ديگر : ريشهء ايرسا - ريشهء عليسا - راسين‌دودپرى . خواص درمانى : آن را با گل زوفا مساوى بجوشانيد و آب صاف‌كردهء آن را بنوشيد . آستم يا تنگى نفس را درمان مىكند . گياه اسليخ نام‌هاى ديگر : اسليج - بليحاء - ليبيه . Lippia - Fog fruit - Fraise de mer . مشخصات : گياهى است از خانوادهء شاه‌پسند و Verbenaceae ، چندساله و علفى ، ساقه‌هاى آن خزنده و مقطع آن چهارگوش است . ساقه‌هاى هوايى گياه در محل بندها ريشك مىزند كه با تماس با خاك در آن مستقر شده و پايهء جديدى توليد مىنمايد . اين گياه پوشيده از تار و كرك سفيدرنگ خاكسترى است به‌طورى كه گياه خاكسترىرنگ به‌نظر مىآيد . برگ‌هاى آن متقابل در ابعاد 5 / 1 - 1 * 3 - 2 سانتيمتر است . گلهاى آن كوچك و قرمزرنگ . ميوهء آن خيلى ريز و تخم‌مرغى به طول 2 - 1 ميليمتر است . اين گياه در مناطق مختلف آسيا در سرتاسر هند ، در مناطقى از چين ، در آفريقا و در ايران انتشار دارد . در ايران در مناطق گيلان و ، سواحل ماسه‌اى غازيان ، آستارا ، جاهاى مرطوب اطراف لاهيجان ، گرگان ، مازندران ، درهء چالوس ، بابلسر و در خوزستان در هفت‌تپه و اطراف رودخانهء كارون ، شوش ، اهواز ، مناطق شرق بهبهان ، در بلوچستان ، مكران ، در هوديان و تنگ‌سرخ ديده مىشود . تركيب شيميايى : 8 درصد تانن - 9 درصد مواد چرب - يك مادهء تلخ - يك استرمومى - بتاسيتوسترول - روتين ، دو گلوكزيد رنگى به نامهاى نودىفلورين A و نودىفلورين B كه توليد آگليكون و گلوكوز مىنمايد - قندهاى آزاد از جمله لاكتوز ، مالتوز ، گلوكوز ، فروكتوز ، گسيلوز خواص درمانى : 1 - آن را دم كنيد و به جاى چاى بنوشيد . تب‌بر و بادشكن و مدر و قاعده‌آور است ، براى معالجهء سوزاك و برونشيت و ساير بيمارىهاى تنفسى مفيد است ، كرم قلاب‌دار را دفع مىكند ، براى رفع بندآمدگى ادرار و تسكين درد مفاصل زانو نافع است .